معرفی کتاب تحفه مظفریه

معرفی کننده: محمد باوردی مقدم/

نویسنده، شاعر، منتقد ، زبان شناس و اسطوره شناس کرد

افسانه های کردی محتوای تفحه مظفریه را تشکیل می دهد. اوسکار مان آلمانی به مدت 5 سال و طی دو سفر پژوهشی در کردستان ایران به سر می برد. او در این زمانه به ثبت و گردآوری به یت کوردی پرداخت. شاید جالب باشد بدانید او برای اینکه مجوز فعالیت آزادانه در ایران را داشته باشد کتاب را به مظفرالدین شاه اهدا کرد و نام «تحفه مظفریه» را بر آن نهاد. محمدامین شیخ الاسلامی ملقب به ماموستا هیمن این اثر گرانقدر را به زبان کردی برگرداند اما 108 صفحه از بخش اول متن آلمانی را که درباره دستور زبان کردی بود، در ترجمه ایشان وجود ندارد که شخصا آن را ترجمه و به کردی برگرداندم.

اسکار مان در سال 1905 کلیه افسانه ها را منتشر می کند. بخش دوم تحفه مظفریه دارای 9 داستان و 19 «به یت» کردی و چندین مقام است. به یت نوعی از ترانه های داستانی موسیقی فولکور کردی است که به دو بخش دلدادگی و حماسی تقسیم می شود. که عبارتند از : به یتی دم دم که به شرح استقامت و جنگ امیرخان لپ زیرین با حاکمان صفویه می پردازد؛ عاشقانه لاس و خه زال ، ناسر و مالمال، برایموک، زمبیل فروش، شیخ فرخ و خاتون استی، محمل و برایم دشتی، خه زیم، قوچ عثمان ( روایتی سیاسی از دسیسه های دولت عثمانی در کردستان) و باپیرآقا پدر حمزه آقای منگر ( به کشته شدن بلباس در مراغه می پردازد).

اسکار مان در این اثر به ابتکار عجیبی دست زده است و آن اینکه با استفاده از نشانه های خاصی برای آواهای کردی بهره برده و تمامی به یت ها را با شگرد نگاشته است. من به دلیل تسلط به زبان آلمانی آواهای این اثر را با ترجمه ماموستا هیمن مقایسه کردم و متوجه شدم این نشانه های آوایی کاملا بر هم منطبق هستند و ایشان کمال امانت داری را در ترجمه رعایت نموده اند. بخش سوم کتاب که حدود 60 صفحه است شامل همان آثار بخش دوم به صورت گلچین و با الفبای آرامی می باشد.

در پایان امیدوارم ما بیش از گذشته به اسطوره ها و نشانه هایی که در ادبیات کردی نهفته است بپردازیم و به صورت علمی آن را مورد نقد قرار دهیم. چرا که بسیار نازیباست آدرس خانه خود را از نویسنده ای بیگانه جویا شویم!